بصیر

تنها کسانی مردانه می میرند که مردانه زیسته باشند. سید مرتضی آوینی(ره)

مزایا و معایب سخت و زیان‎آور شدن مشاغل.قسمت دوم
ساعت ٤:٠۸ ‎ب.ظ روز ۱٦ بهمن ۱۳٩۳  کلمات کلیدی: کار و تأمین اجتماعی ، طبقه‎بندی مشاغل

 

مزایا و معایب سخت و زیانآور شدن مشاغل.قسمت دوم

ساعت‎کار، حداکثر 6 ساعت در روز و ممنوعیت اضافه‎کار

در قسمت نخست بیان شد که نگاه یکسویه و کاملاً مثبت به شمول عنوان مشاغل سخت و زیانآور و انتظار بهبود وضعیت مشمولین از جهت حقوق و مزایا، منطبق بر واقع نیست چراکه شمول مقررات مشاغل سخت و زیانآور همواره با افزایش مزایا همراه نبوده در بسیاری از حالات موجب کاهش دریافتی کارگر خواهد شد. البته در مورد مشاغلی که به صورت کاملا واقعی و منطبق بر قانون از حیث «عوامل فیزیکی، شیمیائی، مکانیکی و بیولوژیکی محیطکار غیراستاندارد بوده و در اثر اشتغال کارگر، تنشی به مراتب بالاتر از ظرفیت‌های طبیعی(جسمی و روانی) در وی ایجاد گردد که نتیجه آن بیماری شغلی و عوارض ناشی از آن باشد»، شمول عنوان مشاغل سخت و زیانآور به علت ممانعت از فرسایش روح و جسم کارگران شاغل در این مشاغل کاملاً مفید و منطبق بر منافع کارگر خواهد بود.


البته نمی‎توان برای قریب به اتفاق کارگران محوریت و اولویت میزان درآمد و دریافتی را بر موضوع فرسایش روح و جسم نادیده انگاشت، چراکه با توجه به شرایط اقتصادی کشور و وضع معیشت جامعه کارگری باید به ایشان حق داد که برای تأمین هزینه‎های ضروری زندگی، کاهش نیافتن دریافتیِ حقوق و مزایای ایشان از اهمیت بیشتری نسبت به منافع غیر ملموسِ مربوط به شمول عنوان مشاغل سخت و زیانآور برخوردار باشد.

پس از اطلاق عنوان مشاغل سخت و زیان‎آور به هر شغلی، اعمال شرایط، ضوابط و مقررات مربوط به شرایطکار این مشاغل که در قوانین و مقررات مختلفی خصوصاً قانون‎کار پیش‎بینی شده است الزامی است. ذکر این نکته ضروری به نظر می‎رسد که با توجه به آمره بودن این ضوابط و مقررات تحت هیچ شرایطی، حتی با توافق کارگر و کارفرما نیز نمی‎توان بر خلاف آن رفتار نمود.

ما در ادامه بحث بخشی از آثار و تبعات مترتّب بر مشاغل سخت و زیان‎آور را به اختصار بیان نموده و ادامه بحث را به قسمت آتی احاله می‎کنیم.

  • به تصریح ماده 52 قانون‎کار، ساعتکار در مشاغل سخت و زیان‎آور «نباید از شش ساعت در روز و 36 ساعت در هفته تجاور نماید.» از منظر حقوقی با توجه به خاص بودن ضوابط مربوط به مشاغل سخت و زیان‎آور در مقابل ضوابط عام قانون‎کار، این ضوابط خاص موجب تخصیص خوردن آن ضوابط عام بوده و قطعا مشمول آنها نخواهد شد.

بنابراین قطعاً و یقیناً در اجرای مفاد ماده52 قانون‎کار، نحوه‎ی حضور کلیه کارگران شاغل در مشاغل سخت و زیان‎آور باید منطبق بر آن ماده بوده و از روزی 6 ساعت و هفته‎ای 36 ساعت تجاوز ننماید.

نتیجه اینکه در کارگاه‎هایی که کارگران شاغل در مشاغلی که سخت و زیان‎آور شناخته شده و پیش از آن به صورت نوبت‎کار، ثابت‎کار یا شب‎کار در محل خدمت حضور می‎یافتند و مدت حضورشان بیش از 6 ساعت در روز و 36 ساعت در هفته بوده، لزوماً می‎بایست با تغییر نحوه حضور، مدت حضورشان منطبق بر ماده52 گردد. برای نمونه نحوه حضور پرسنل نوبت‎کار باید به شکلی تنظیم گردد که در هر نوبت حداکثر 6 ساعت در محل‎کار حضور یابند. متأثر از این تغییر قطعاً درصد نوبت‎کار و مبلغ آن نیز تغییر خواهد کرد.

  • به تصریح ماده 61 قانون‎کار، تحت هیچ شرایطی کارگران شاغل در مشاغل سخت و زیان‎آور مجاز به اضافه‎کار نیستند. متأثر از این قاعده‎ی آمره قطعاً در اجرای تکلیف قانونی، مزد اضافه‎کار از حقوق کارگران شاغل در مشاغلی که سخت و زیان‎آور شناخته شده و پیش از آن مزد اضافه‎کار بخشی از حقوق ایشان را تشکیل می‎داد، قطع خواهد شد.

قانون‎گذار برای اجرای صحیح این مقررات ضمانت‎های اجرای کیفری سنگینی پیش‎بینی کرده است. برای نمونه در خصوص ممنوعیت اضافه‎کار، حبس تعزیری سه تا شش ماه برای کارفرمایان متخلف و جزای نقدی تا 20 برابر حقوق کارگرانی که مازاد بر ساعات مزبور در ماده 52 در محل‎کار حضور یافته‎اند پیش‎بینی کرده است.

 

مطلب مرتبط:

مزایا و معایب سخت و زیانآور شدن مشاغل.قسمت نخست