بصیر

تنها کسانی مردانه می میرند که مردانه زیسته باشند. سید مرتضی آوینی(ره)

صفر تا صد نظام طبقه‎بندی مشاغل. قسمت دوم
ساعت ۱٠:٠۸ ‎ب.ظ روز ٢٧ آذر ۱۳٩۳  کلمات کلیدی: طبقه‎بندی مشاغل ، کار و تأمین اجتماعی

 

صفر تا صد نظام طبقه‎بندی مشاغل. قسمت دوم

مقایسه نظام طبقه‎بندی قانون‎کار با سایرنظام‎های طبقه‎‎بندی

 در قسمت قبل بیان شد مهم‎ترین و اساسی‎ترین مقررات حاکم بر قراردادکار، روابط فی‎مابین طرفین، استخدام، انتصاب، ارتقاء، تغییر شغل و نظام مزد؛ ضوابط و مقررات نظام طبقه‎بندی مشاغل است. ضوابط مذکور در کلیه قوانین و مقررات استخدامی بر روابط بین طرفین قراردادکار حکومت داشته دارای خصیصه‎ی آمره بوده بر خلاف قواعد تکمیلی امکان تخطّی و حتی توافق بر خلاف آن نیز وجود ندارد.

مقررات طبقه‎بندی مشاغل قانون‎کار در مقایسه با مقررات طبقه‎بندی مشاغل قوانین استخدامی خاصّ از شرایط و ویژگی‎های خاصّی برخوردار است که ما در این قسمت به یکی از مهم‎ترین و اساسی‎ترین این تفاوت‎ها خواهیم پرداخت.


مستند به منطوق و مفهوم ماده 188 قانون‎کار کلیه‎ی رابطه‎های استخدامی مشمول مقررات قانون‎کار می‎باشد مگر مشمولین قانون مدیریت خدمات کشوری و سایر قوانین و مقررات استخدامی خاص؛ مانند آیین‎نامه استخدامی کارکنان شهرداری‎های کشور (فقط کارکنان شهرداری‎ها نه کارکنان شرکت‎ها و سازمان‎های وابسته به شهرداری‎ها)، مقررات استخدامی بانک‎ها، وزارت اطلاعات و ... بنابراین ضوابط و مقررات حاکم بر طبقه‎بندی مشاغل همه کارگاه‎ها به استثنای موارد مستثنی شده در ماده مذکور، مقررات طبقه‎بندی قانون‎کار است.

بخش نخست:

در مقایسه با سایر نظام‎های طبقه‎بندی مشاغلِ مقررات استخدامیِ خاص، اولین و مهم‎ترین شاخصه نظام طبقه‎بندی مشاغلِ قانون‌‎کار آن است که این نظام شغلمحور است نه شخص‎محور. به این مفهوم که در تهیه و تنظیم طرحهای طبقه‎بندی مشاغل کارگاه‎های مشمول قانون‎کار، کارکنان و متصدیان پست‎ها و مشاغل محور نبوده، در مستندات طرح هیچ ردّی از افراد نخواهد بود. به این صورت که:

1. لزوماً با توجه به نظام ارزیابی مشاغل، کلیه‎ی مشاغل موجود در کارگاه با بهره‎مندی از عوامل چهارگانه مهارت‎ها، مسئولیت‎ها، کوشش‎ها و شرایط‎کار مورد ارزیابی قرار می‎گیرند.

2. پس از ارزیابی هر شغل امتیازات مندرج در مقررات نظام ارزیابی مشاغل به هریک از عوامل تخصیص می‎یابد.

3. با جمع نمودن مجموع امتیازات به دست آمده از عوامل چهارگانه برای هرشغل، آن را با جدول گروه‎های 20 گانه تطبیق داده تا گروه تخصیص یافته به آن شغل مشخص گردد.

4. پس از طی مراحل سه گانه فوق بر مبنای نمودار سازمانی با تهیه و تنظیم فهرست راهنمای تخصیص پست‎های سازمانی به مشاغل طرح طبقه‎بندی مشاغل، کلیه پست‎های سازمانی متناسب با سطح و نوع مدرک تحصیلی پیش‎بینی شده به عنوان شرایط‎احراز تصدی آن پست، در ستون مربوط به عنوان و رسته‎ی شغلی خود قرار گرفته و گروه‎های شغلی قابل تخصیص به آن پست تعیین می‎گردد.

مدخل ورود کارکنان به عنوان اشخاص در نظام طبقه‎بندی مشاغل، پس از تهیه و تصویب طرح در مراجع قانونی و هنگام اجرای آن خواهد بود که:

1. کلیه‎ی کارکنان در تاریخ اجرای طرح طبقه‎بندی در کارگاه با طرح تطبیق وضع یافته و متناسب با پست مورد تصدی بر اساس فهرست راهنمای تخصیص پست‎های سازمانی به مشاغل طرح طبقه‎بندی، برای نخستین‎بار تعیین گروه خواهند شد(این وضعیت در هر کارگاه صرفاً یک نوبت به وقوع پیوسته و کارکنان هنگام اجرای اولین طرح طبقه‎بندی تعیین گروه خواهند شد).

2. پس از اجرای طرح نیز مستند به ضوابط اجرایی طرح هرگونه استخدام، انتصاب، ارتقاء و جابجایی با رعایت مقررات اجرایی طرح و تعیین گروه شغلی بر اساس فهرست راهنمای تخصیص پست‎های سازمانی به مشاغل طرح طبقه‎بندی متناسب با پست پیشنهادی خواهد بود.

3. تغییر پست و شغل کارگر پس از تعیین گروه، مقیّد و مشروط به دو شرط امکان‎پذیر خواهد بود؛ نخست آنکه موجب تنزّل گروه و شغل کارگر نشود. دوم اینکه مانع ارتقاء شغل آتی کارگر در مقایسه با پست فعلی وی نگردد.

بخش دوم:

مستند به قوانین و مقررات جاری هرگونه بازنگری طرح طبقه‎بندی مشاغل در کارگاه‎های مشمول قانون‎کار نیز لزوما با رعایت ضوابط فوق‎الذکر میسّر بوده تحت هیچ شرایطی نمی‎توان با الگوبرداری از ضوابط و مقررات نظام طبقه‎بندی مشاغل مشمولین مقررات استخدامی خاصّ، مقررات آمره‎ی قانون‎کار را نادیده انگاشت.

بسیاری از مقررات نظام طبقه‎بندی مشاغلِ مشمولین مقرراتِ استخدامیِ خاصّ، ترکیبی از شغل‎محور و شخص‎محور بوده در اجرای آن امکان تنزّل گروه کارکنان میسّر است و با تغییر شغل کارکنان و انتصاب ایشان در پست‎های پایین‎تر، فرد از گروه بالاتر به گروه شغل جدید تنزّل می‎یابد. یا اینکه در تخصیص گروه در آن نظام‎ها، گروه‎ها ترکیبی از گروه پست و گروه شخص بوده با تغییر شغل صرفاً گروه شخص برای وی محفوظ مانده و گروه پست متناسب با پست جدید تنزّل یا افزایش خواهد یافت. حال آنکه در مقررات قانون‎کار تحت هیچ شرایطی تنزّل گروه شغل کارگر امکان‎پذیر نخواهد بود مگر با تغییر شغل داوطلبانه کارگر از شغلی بالاتر به شغلی پایین‎تر. همچنین امکان تنظیم طرح با رویکرد تخصیص گروه پست و گروه شخص وجود ندارد.

نکته پایانی اینکه هرگونه بازنگری طرح طبقه‎بندی مشاغل کارگاه‎های مشمول قانون‎کار تحت هیچ شرایطی نمی‎تواند حقوق، مزایا، شرایط و امتیازات موجود در طرح طبقه‎بندی سابق را حذف یا کاهش دهد.

 

مطلب مرتبط: صفر تا صد نظام طبقه بندی مشاغل. قسمت اول