بصیر

تنها کسانی مردانه می میرند که مردانه زیسته باشند. سید مرتضی آوینی(ره)

دوره فشرده آموزشی مقدمه علم حقوق.قسمت دوم: تفاوت اموال عمومی با اموال خصوصی
ساعت ٤:۳٦ ‎ب.ظ روز ۱٤ شهریور ۱۳٩۳  کلمات کلیدی: بیت المال ، خیانت مسئولان ، مدیران شهرداری ، آقازاده


دوره فشرده آموزشی "مقدمه علم حقوق" برای بعضی کم‎سوادان پرمُدّعای تکیه زده بر ...

قسمت دوم: تفاوت اموال عمومی با اموال خصوصی

در قسمت قبل به عنوان مقدمه‎ی ورود به بحث بیان شد که در مواردی که بدون توجه به تخصص و مهارت، شایستگی و توانمندیِ قابل سنجش، افراد صرفاً بر مبنای ارتباط خویشاوندی، تعلّقات و دلبستگی‎های عاطفی، دوستانه، سیاسی و بسیاری دیگر از وابستگی‎ها در مناصب مدیریتی منصوب می‎شوند آثار و تبعات زیان‎باری بر جامعه تحمیل می‎گردد. مهم‎ترین و شایع‎ترین تالی‎فاسدِ این قبیل انتصابات آن است که منصوبان و ذی‎نفعانِ این انتصابات به خود اجازه می‎دهند که با بهره‎مندی از قدرت به دست آمده این حقیقتِ دروغین را در سازمان و نهاد تحت مدیریت خویش نهادینه کنند که؛ قائده، قانون، اصول و مبانی همان است که ما می‎فهمیم و ما می‎گوییم.


برداشت اول:

از جمله‎ی انحرافاتی که وجه غالب سبک و سیاق مدیریتی این قبیل افراد می‎باشد آن است که برای قدرت و اختیارات خویش حدود و ثغوری قائل نبوده خود را حاکم علی‎الاطلاق و مالک سازمان یا نهاد تحت مدیریت دانسته با هر مانعی برخورد خواهند کرد. ریشه این تفکر در جهل و غفلت یا تجاهل و تغافلِ نسبت به قوانین، مقررات و مبانی دینی است که ما با بیان مصادیق کاربردی و شایعِ پیرامون خود، به بیان مستدل و منطقی قوانین، مقررات و مبانی دینی در آن مصادیق خواهیم پرداخت.

یکی از مصادیق شایع در سبک مدیریتی افرادِ موضوعِ بحث آن است که در نحوه هزینه، مصرف و تخصیص بودجه و امکانات در سازمانِ تحت مدیریتِ خویش قائل به اختیار تام و مطلق بوده و محدودیتی برای اختیارات خود قائل نیستند.

شایع‎ترین شاهدِ مثال این تحلیل ناشی از تجاهل یا اندیشه جاهلانه، غیرقانونی و مغایر اندیشه دینی، تخصیصِ حقوق و مزایای غیرقانونی به بعضی افراد در محیط اطرافمان است که هر کدام از ما مصادیق فراوانی از آن را شاهد و ناظریم. نکته جالب توجه اینکه در مباحثات و مناظرات فراوانی که با متولیان این رفتارهای غیرقانونی انجام شده نه‎تنها ایشان خطای خود را نمی‎پذیرند بلکه بر این نظرند که این حق مدیریت است که به هر شخصی هر آنچه که خود تشخیص می‎دهد اختصاص دهد!!! به عنوان مثال تشخیص مدیریت آن است که به مدیری به جای گروه 16 گروه 18 یا 19 اختصاص دهد، فلان مدیر مزایای خود را بر مبنای گروه 19 دریافت نماید نه گروه 16، افرادی در رفتار متفاوت با سایر کارکنان از ...

برداشت دوم:

در این بخش لازم است بعضی بدیهیات برای اطلاع بعضی کم‎سوادان پرمُدّعای تکیه زده بر مناصب و جایگاه‎های مدیریتی، خصوصاً مناصب حقوقی بیان گردد تا اینگونه بیت‎المال را ملکِ طِلق مدیریت سازمان یا نهاد دولتی و عمومی ندانند.

ما قبلاً در مطالب متعددی بیان کردیم که بیت‎‏المال یا اموال عمومی در اصطلاح دینی و حقوقی عبارت است از اموال و دارایی‎‏هایی که متعلق به عموم مردم بوده فرد یا افراد خاصی در آن اموال حقوق انحصاری ندارند. در واقع دارای مفهومی مقابل اموال خصوصی و مالکیت شخصی است. وجه تمایز این نهاد حقوقی و فقهی با سایر اموال و دارایی‏‎ها در مالکیت و نحوه استفاده از آن است. خلاف اموال خصوصی که بر اساس قاعده تسلیط و حدیث نبویِ الناس مسلطون علی اموالهم متصرف و مالک بر آن تصرف مطلق (البته در حدود قواعد و نظم عمومی) دارد، در بیت‎‏المال احدی خارج از حدود و ثغور شرعی و قانونی حق دخل و تصرف در آن را به نفع خود یا دیگران ندارد. حتی فراتر از آن، صَرف بیت‎‏المال در راه منفعت عمومی خارج از حدود و جواز شرعی و قانونی نیز ممنوع بوده و برای اجرای صحیح آن در فقه و قانون ضمانت‏‎های اجرای خاصی پیش‎‏بینی شده است.

کلیه نهادها و سازمان‎های دولتی و عمومی از جمله شهرداری‎ها و کلیه‎ی شرکت‎ها و سازمان‎های آن مشمولِ قواعد و احکام فقهی و قوانین و مقررات مربوط به بیت‎المال میباشند. در واقع کلیه سرمایه‎ها و اموال نقدی و غیرنقدی و منقول و غیرمنقول آن متعلق به بیت‎المال بوده و هرگونه استفاده و بهره‎مندی آن علی‎الاطلاق باید دارای محمل و منشاء قانونی و بر مبنای قوانین و مقررات باشد. رفتار و عملکرد مغایر این اصول مسلّم و بدیهی مشمول ضمانت‎های اجرایی قویِّ کیفری متعددی است که در قوانین مختلفی از جمله قانون مجازات اسلامی پیش‎بینی شده است.

 ...ادامه دارد

# مطلب مرتبط: دوره فشرده آموزشی مقدمه علم حقوق. قسمت نخست